Brusnica

Brusnica

Opis:

 

    Brusnica je naziv za nekoliko vrsta biljaka iz roda Vaccinium iz familije Ericaceae.Brusnice spadaju u bobicasto voce koje, kao i borovnice.Evropska brusnica raste kao zeleni grm visok oko 25cm. Sadi se u proleće, početkom marta, u humusno kiselu zemlju. Evropska brusnica rađa dva puta godišnje. Prvi plodovi se pojavljuju krajem jula, a drugi put krajem septembra.Američka brusnica koja se na području Severne Amerike gaji za komercijalnu pruizvodnju je niska, drvenasta i zimzelena puzavica koja pripada porodici biljaka Ericaceae, i poznata je pod latinskim nazivom Vaccinium macrocarpon. Prirodno stanovište ove vrste brusnice, krupnih plodova, su kisela, močvarna zemljišta Severne Amerike.Lišće brusnice je tokom leta sjajno i tamno zeleno, a zimi, tokom perioda mirovanja, lišće gubi hlorofil i postaje crveno. Plod brusnice se može konzumirati svež, osušen, smrznut ili u obliku soka. Plodovi su bogati mineralima, vitaminom A, vitaminom C i kalijumom.

 

Poreklo:

 

    Brusnica potiče iz Severne Amerike.Brusnica, zajedno sa borovnicom i Konkord grožđem, jedno je od tri severnoamerička domaća voća, koje se komercijalno gaji. Brusnice su prvi put koristili Američki Indijanci, koji su otkrili raznovrsnost divljih bobica. Koristili su brusnicu kao hranu, pravili su boju za tkaninu i koristili je u lečenju. Danas, brusnice se komercijalno gaje u celom severnom delu Sjedinjenih Američkih Država i dostupne su i sveže i u obrađenoj formi.Brusnica je počela da se gaji i u Evropi, pa čak i u bivšim članicama SFRJ.Indijanci su brali brusnice u nizijskim močvarnim poljima. Zbog vlažnog, trulog rastinja na tim poljima je tlo bilo veoma kiselo, što je onemogućavalo rast većine drugih biljaka, dok su brusnice dobro uspevale na takvom tlu. Te niske biljke koje nalikuju jagodama, rasle su na velikom podrucju koje se na jugu protezalo sve do današnje države Virdžinije, a na severu sve do Kanade. Indijanci su znali da se brusnice mogu koristiti kao prirodni konzervans. Oni su ih upotrjebljavali za pripremu jela koje su zvali pimecan. To je koncentrat sušenog i usitnjenog mesa ili ribe, koji je pomešan s mašću i brusnicama. Od te su smese pravili pogačice, koje su nakon toga sušili na suncu. Prirodni konzervansi brusnice produživali su trajnost mesa na duži rok, a pimecan je služio kao izvor energije i vitamina u zimskim mesecima i na putovanjima. Kako bi se ljudi zaštitili od trovanja krvi, pripremala se i smesa od brašna i brusnica koja se nanosila na povrede i rane.

 

Isto tako prema predaji, Indijanci su 1621. godine doneli doseljenicima brusnice kad su prvi put bili prisutni na proslavi Dana zahvalnosti. Bila je to trodnevna svečanost koju je priredio William Bradford, upravinik doseljeničke kolonije u Plymouthu. Već su drevni stanovnici Amerike bili među prvima koji su spoznali višestruku vrednost brusnica. Budući da su brusnice usko povezane s američkom tradicijom i da su jedna od retkih autohtonih severnoameričkih kultura koje se uzgajaju u komercijalne svrhe, mnogi Amerikanci misle da brusnice rastu samo u Severnoj Americi. No, neke vrste brusnica rastu i u Aziji, te u nekim delovima Europe. 

 

Vrste:

 

Američka brusnica

 

Američka brusnica, lat. Vaccinium macrocarpon Cranberry ima pužuće izdanke duge 1 2 m na kojima izrastaju izdanci dugački 20 cm. Na njima su cvetovi i kasnije plodovi, u uzgoja se mogu pustiti da idu po zemlji i usmeravaju se u red ili na neku potporu tako da je lakše branje plodova. Izdanci su drvenasti, lišće je tamnozeleno, a zimi je crvenkasto. Plodovi su mnogo krupniji nego u europske brusnice i zore u jesen. Sade se na širem razmaku jer treba pustiti da se izdanci razrastu baš kao i u europske brusnice. Pri suši sadnice valja močiti odnosno zalivati oko sadnice. Sve vrste sadnica dugovečne su, nasadi traju 30 i više godina, ali najviše se sade europske vrste brusnice.

 

Evropska brusnica

 

Evropska brusnica, lat. Vaccinium vitis-idaea lijep je nizak žbun visok 25 cm. Zimzelena je pokrovna biljka koja se širi po jami, a za rast mora imati humusno
kiselo tlo (pH 4 5). Pri sadnji se upotrebljava kiseli treset, crna zemlju ispod drva četinara i piljevina četinara (za bolesti i štetnike sadnica je otporna biljka).

 

Brusnica u ishrani

 

Nutritivni sastav:

 

Brusnica sadrži mnogo organskih kiselina, provitamina A (beta karoten), vitamina B grupe (B1, B2, B3) te mnogo minerala. Pored ovog, sadrži i mnogo fito-spojeva i omega-3 masnih kiselina.

 

Brusnica (100g):

 

Kalorija 46
Ukupno masti 0.1g
Zasićene masti 0.1g
Holesterol 0mg
Natrijum 2mg
Ugljenihidrati 12.2g
Dijetalna vlakna 4.6g
Šećeri 4g
Proteini 0.4g
Kalcijum 8mg
Kalijum  85mg

 

 

Lekovito dejstvo:

 

    Sastojci brusnice smanjuju rizik od različitih karcinoma, kao što su rak dojke i debelog creva, sprečava rast ćelija raka i njegovo širenje po telu. Brusnica pomaže pri obnovi vida (očiju), smanjuje šećer u krvi, što je korisno za dijabetičare. Plodovi brusnice su veoma cenjeni u ishrani osoba izloženih stresu, prevencija su kod kardiovaskularnih bolesti (srca i krvnih žila). Preporučuje se sok i čaj od plodova i lišća brusnice, deci i starijim osobama. Brusnica je crvena jagodica koja se kao namirnica upotrebljava za kolače i torte, marmelade sirupe kao filovi u pecivima, ide kao sastojak voćnih kupova, frapea. Jela od mesa vepra i druge divljači zadržavaju svojstvenu aromu, koju umak od brusnica ublažava, tako se jelo čini ugodnijim i probavljivijim. Plodove brusnice preradimo u sok, čaj, džem, umak, plodovi se suše ili zamrzavaju, kao jagodasto voće pravi su izvor užitka i zdravlja.Pored toga pomaže kod alergije, upale bešike, infekcije urinarnog trakta. Kod srčanih smetnji, ateroskleroze. A jača bešiku, urinarni trakt i krvne sudove.Pored toga brusnica kao lekovita biljka je već dugo poznata, od lišća i plodova se prave lekoviti čajevi, u svežem obliku se prave sokovi, plodovi se mogu čuvati samrzavanjem ili sušenjem, a njime možemo pripremati džemove i ukusne sosove i jela. Sveže brusnice, sok, smrznute ili sušene su prirodan antibiotik koji, uništava štetne bakterije i gljivice u telu. Bioflavonoidi imaju posebno antibakterijsko delovanje tako su istraživanja pokazala, da brusnice mogu sprečiti pojavu infekcije urinarnog trakta (E. Colli bakteriju), isto tako sastavni delovi brusnice deluju na uništenje bakterije Helicobacter pylori, koja je uzročnik čira na želucu, smanjuje rizik od pojave bolesti zuba i zubnog mesa.

 

Zanimljivosti:

 

    Nedavna istraživanja pokazala su kako bioaktivna komponenta brusnica – proantocijanidin, deluje preventivno na sluznicu jednjaka, sprečavajući nastanak adenokarcinoma, a putem protuupanih mehanizama i karcinoma debelog crijeva. No tu nije kraj učincima na probavni sastav – nekoliko studija pokazalo je kako su brusnice učinkovite u sprečavanju adhezije invazivne bakterije Helicobacter Pylori na sluznicu želuca, preventirajući tako nastanak gastritisa, ulkusa i karcinoma želuca.