Jagode

Jagode

Opis:

 

    Jagoda (Fragaria) je rod biljaka iz porodice ruža s desetak vrsta, od koje su gotovo sve rasprostranjene u sjevernom umjerenom pojasu, a samo jedna u Čileu. Donji listovi biljaka su sastavljeni od 3 liske; od bijelih cvjetova se razvija zbirni plod (jagoda) koji na mesnatom cvjetištu nosi brojne oraščiće.Šumska jagoda(Fragaria vesca)rasprostranjena je u umjerenoj Evropi i umjerenoj Aziji,a udomaćila se i izvan tog područja.Jagoda spada među najomiljenije sitno voće, a njeni plodovi dolaze najranije u proljeće . Može se saditi i na najmanjoj površini, jer jagoda daje ne samo ukusan plod, nego zbog ljepote cvijeta i ploda daje ukras vrtu.

 

Poreklo:

 

    Divlje jagode su prisutne na zemljinoj površini veoma dugo, u raznim oblastima sveta. Ljudi su počeli da ih odgajaju u svojim baštama pre početka hrišćanstva, a na visokoj ceni bile su kod starih Rimljana. Posle pada Rima, dugo nisu bile u prvom planu, a ponovo su postale cenjene u srednjem veku, i to više zbog medicinskih svojstava nego kao dobra hrana. Tadašnje jagode nisu bile tako lepe i ukusne kao današnje vrste. Oblik sličan današnjem počele su da poprimaju u 18. veku. Tada je francuski inženjer bio poslat u Čile i Peru da nadgleda španske aktivnosti u ovim zemljama. Otkrio je vrstu jagoda mnogo veću od dotadašnjih poznatih vrsta. Odneo je seme i uzorke u rodnu Francusku i tada u Evropi počinje plansko uzgajanje ovog voća.U 19. veku, kao i drugo voće koje nije dugotrajno i koje se lako kvari, jagode su na trpezi imale samo bogate porodice. Sa pronalaskom železnice lakše su prenošene u udaljene krajeve i uskoro su postale svima dostupne.

 

Vrste:

 

Asieta, najranija sorta, ima duguljast oblik ploda i vrlo je rodna, plod je sladak i aromatičan.
Asiropa, dozrijeva srednje rano, oblik ploda je koničan, rodnost je obilna, okus je sladak i vrlo aromatičan.
Astino, dozrijeva nešto kasnije od asirope, ima čvrsto meso, na dobrom je tlu vrlo krupna, a rodnost je obilna.
Seligra, najskuplja sorta, prosječna težina ploda iznosi 100 grama, vrlo je rodna i na jednom grmu daje preko 1 kg ploda, veličina je ploda poput mandarine, berba traje oko mjesec dana.

 

Jagode u ishrani

 

Nutritivni sastav:

 

    Što se tiče vode sadrže oko 80% vode, pa je energetska vrednost svega oko 25 kcal i potiče prvenstveno od ugljenih hidrata – glukoze, saharoze i fruktoze. Lako su svarljive jer celulozu nemaju. Najviše imaju vitamina C i nešto vitamina B grupe, kao i beta-karotina (provitamina vitamina A).


Jagoda (100g):

Kalorija 32 (134.4 kJ)
Ukupno masti 0.3g
Zasićene masti 0.1g
Holesterol 0mg
Natrijum  1mg
Ugljenihidrati 7.7g
Dijetalna vlakna 2g
Šećeri 4.7g
Proteini 0.7g
Kalcijum 16mg
Kalijum 153mg

 

 

Lekovito dejstvo:

 

    Blagotvorne su u prevenciji i lečenju anemije, zbog svoje obojenosti koju im daju pigmenti antocijanina. A beta-karotin je moćan antioksidans. Od minerala sadrže najviše kalijuma, koji je dobar za snižavanje krvnog pritiska, pa se preporučuje za očuvanje srca i krvnih sudova.Protiv gihta, bolesti bubrega,vitaminoze, hemoroida, rana, arterioskleroze, koznih oboljenja, cira na zelucu, malaksalosti, malokrvnosti, za smanjenje visokog krvnog pritiska, nervne napetosti, protiv krvavljenja materice, za bolju probavu.sumskim jagodama ima vise gvozdja nego u domacim, pa se posebno preporucuju malokrvnim osobama. Rizom sa korenjem i liscem sumske jagode upotrebljavaju se kao sredstvo kod preteranog i cestog izbacivanja tecnih stolica (antidijarotik). Od lisca jagoda se prave cajevi izuzetne lekovitosti. Svez plod sumske jagode s mlekom, vinom ili limunovim sokom, pomaze bubreznim bolesnicima, leci od zutice, jaca srce.

 

Zanimljivosti:

 

• U Belgiji postoji Muzej jagoda (Musee de laF raise - Wepion sur Meuse Belgique;
• Shakespeare ju je opisao u Othellu i iskoristio kao ukras za Desdemonin peškir;
• Indijanci su poznavali jagode i pre dolaska kolonizatora, i to umešavajući ih u hleb! Nakon što su kolonizatori probali taj hleb, načinili su svoju verziju i tako je nastao čuveni tzv. „jednostavni kolač od jagoda“.
• U doba Grka i Rimljana jagode se još nisu uzgajale, nego su rasle kao divlja biljka.
• Jagode ne rastu u tropskim krajevima.
• Godine 1454. nastao je prvi dokument o jagodi, radilo se o biljci u herbarijumu .
• Kraljica Anne Boleyn, druga žena Henrika VIII, koju je kasnije dao pogubiti, na vratu je imala obeležje od rođenja u obliku jagode, što su kasnije neki protumačili kao znak da je veštica.
• U ostacima sojenica u Europi nađene su sačuvane semenke jagode (u jednoj jagodi je prosečno 200 sitnih semenki);
• Jedinstvena je po tome što svoje semenje nosi na spoljašnjoj strani, a ne u unutrašnjoj;
• Jagoda je najranije voće u proljeće.
• Hrvatska je 16.03.0.g. izdala poštansku marku s motivom jagode (Fragaria vesca L.) koja je godine pod brojem serije 762. Hrvatska flora – Voće – Šumska jagoda