Limun

Limun

 

Opis:

 

    Limun (Citrus x limon) je drvo iz roda Citrus (porodica Rutaceae) i njegov plod. Rezultat je davnog ukrštanja po svoj prilici pomela i citrone, ali već vjekovima uspijeva kao samostalno drvo koje se razmnožava reznicama ili kalemljenjem.

Limun je manje drvo, visoko od 3 do 6 metara. Mladi izboji i cvjetni listići su ljubičasti. Plod je žute boje, unutrašnjost mu je bezbojna, ovalnog do gotovo okruglog oblika, obično uz peteljku malo udubljen sa šiljastim završetkom na suprotnom kraju. Kora može biti lagano hrapava ili glatka, a s unutrašnje strane obložen je bijelom sunđerastom ovojnicom koja se zove albedo i nije jestiva. Biljka se ponekad uzgaja kao ukras, ali uopšte nasadi se uzgajaju radi dobijanja plodova.

U odgovarajućem podneblju limunovo drvo rodi dva put godišnje. Proljetna cvatnja iz koje izrastaju nabolji plodovi traje najmanje dva mjeseca. Isto toliko dugo zreli plodovi mogu čekati branje na grani, što dozvoljava neprekidno branje tokom cijele zime, od novembra pa do aprila ili maja. Druga cvetnja, koja se u komercijalnim nasadima izaziva prisilno, traje u avgustu i septembru, a plodovi se počinju brati u svibnju, odmah nakon što se uberu zadnji zimski plodovi.

Jedan limun ima oko 57% jestive tvari, na koru otpada 40% a na sjemenke oko 3%. Naravno, pri tome se mora uzeti u obzir da su to prosječne vrijednosti i da razni varijeteti mogu značajno odstupati od navedenog. Iz toga proizlazi da se limun ne koristi samo za dobijanje soka i limunske kiseline. Od kore se radi kandirano voće i dobivaju esencije i pektin. Od sjemenki se dobija ulje, a ostatak se prerađuje za životinjsku hranu. Jedno odraslo drvo u povoljnim klimatskim uslovima daje 600 do 800 plodova godišnje.

 

Poreklo:

 

      Smatra se da limun potiče iz Kine i Indije gde se uzgaja već dva i po milenijuma.Prvi pisani zapis koji spominje taj plod je stari indijski spis na Sanskritu koji

datira pre 2800 godina.U Evropu je prvi puta stigao s Arapima koji su ga doneli u Španiju u 1.veku,a u isto vreme stigao je i u Severnu Afriku.Krstaši,koji su zatekli ovo drvo na području Palestine,upoznali su stanovnike ostalih zemalja Evrope sa plodom limuna.Limun je u Amerku doneo Kolumbo,na svom drugom putavanju u Novi Svet,1493. godine.Na Floridi se limun gaji od 16. veka.

Tokom Zlatne Groznice,u 19.veku, limun je postalo veoma cenjeno voće jer je štitio od pojave skorbuta.Cena mu je tada bila toliko visoka,da su ljudi bili spremni da plate i od 1 $ za jedan limun.Vodeći uzgajivači limuna danas su SAD i Italija.U Evropi ga u komercijalne svrhe koriste Španija,Portugalija,Italija,Grčka,Turska i Francuska.

 

Limun u ishrani

 

Nutritivni sastojci:

 

Limunov plod, pored vitamina C, sadrži malo kalorija, ali i mnoge korisne sastojke i supstance

od kojih nabrajamo samo neke:

  • biljna vlakna
  • biljne masti
  • bioflavonide
  • vitamine B1, B2 i B12
  • vitamin C
  • gvožđe
  • etrična ulja
  • kalijum
  • kalcijum
  • magnezijum
  • natrijum
  • proteine
  • so
  • ugljene hidrate
  • fosfor

Limun,bez kore (100g):

 

Kalorija 29 (121.8 kJ)
Ukupno masti 0.3g
Zasićene masti 0.1g
Holesterol 0mg
Natrijum 2mg
Ugljenihidrati 9.3g
Dijetalna vlakna 2.8g
Šećeri 2.5g
Proteini 1.1g
Kalcijum 26mg
Kalijum 138mg

 

 

 

 

Lekovito dejstvo:

 

      Limun treba koristiti kao lek ili kao pomoćno sredstvo kada su u pitanju sledeće bolesti i tegobe:

  • akne
  • alergija
  • anemija
  • artritis
  • astma
  • bolesti grla i nosa (krajnici)
  • bronhitis
  • glavobolja
  • grčevi u želucu
  • grip i prehlada
  • degenerativne bolesti
  • depresija
  • dijabetes
  • impotencija
  • infekcije kože
  • jačanje imuniteta
  • jačanje nervnog sistema
  • kod poremećenog metabolizma
  • kašalj i kijavica
  • krvarenje iz nosa
  • migrena
  • može se koristiti kao diuretik
  • neke vrste raka
  • neplodnost
  • nervoza
  • pege na koži
  • poboljšava cirkulaciju
  • povišena temperature
  • popravlja krvnu sliku
  • prevencija organa za varenje
  • problemi sa bubrzima i mokraćnim putevima
  • problemi sa arterijama i venama
  • problemi sa krvnm pritiskom
  • problemi sa radom jetre
  • problemi u trudnoći
  • razne infekcija
  • reuma
  • reumatska groznica
  • sinuzitis
  • sindrom nadraženih creva
  • skorbut
  • smanjuje bol u stopalima
  • suzbija bakterije i viruse
  • srčane bolesti
  • upale organa za disanje
  • pospešuje rad žuči, želuca i creva
  • ubrzava razgradnju masti
  • uganuća i istegnuća
  • umor
  • hemoroidi
  • šlog  itd..

 

Zanimljivosti:

 

Da li ste znali ?

      Limunovo drvo nije upadljivog izgleda niti njegovi svetovi prijatno mirišu.Grane se šire na sve strane i nisu ni nalik lepoj gustoj krošnji narandžinog drveta,a ni njegovi ljubičasti cvetovi ne mirišu prijatno kao narandžini.Plod limuna je kiselog ukusa zahvaljujući visokom procentu limunske kiseline.No,stotinama godinama mornari su sisali limun bogat vitaminom C kko ne bi dobili skorbut.I dan-danas britanska mornarica zahteva da na brodovima ima dovoljno limuna tako da svaki mornar možz dnevno da popije čašu limunovog soka.